راهنــــــــــــما
((بهترین سیاست صداقت است))
بسمه تعالی

وزارت آموزش و پرورش

مجتمع آموزش عالی پیامبر اعظم (ص)

مراکز تربیت معلم استان قم

نحوه نگارش و تدوين پژوهش نامه دوره كارشناسي

سید مهدی صالحی

http://www.salehyn.blogfa.com/

salehyn@gmail.com

مقدمــه

دانشجوي گرامي پيشرفت و توسعه‌ي كشور در گرو نوآوري و خلاقيّت بوده و اين مهم در پژوهش نهفته است، لذا پژوهش مبناي توسعه‌ي علمي كشور مي‌باشد. در دانشگاه ها نيز توسعه و تقويت تحصيلات تكميلي بسترساز و پيش‌برنده‌ي امور پژوهشي است، لذا دوره‌هاي تحصيلات تكميلي از اهميّت ويژه‌اي در آموزش عالي كشور برخوردارند. به گونه‌اي كه سهم ويژه‌اي از اعتبارات آموزشي كشور در اين بخش هزينه مي‌شود.

تربيت افراد متخصّص و آشنا با روش‌هاي پيشرفته‌ي تحقيق، همچنين دست‌يابي به جديدترين مباني آموزش و پژوهش به منظور رفع نيازهاي جامعه و گسترش مرزهاي دانش، از اهداف ويژه اين بخش از آموزش عالي كشور است. تدوين پايان‌نامه، مهمترين و دشوارترين كارتحصيلي دانشجويان مقاطع تحصيلات تكميلي، به ويژه رشته‌هاي علوم‌انساني است، كه به عنوان كار عملي دانشجو، نقش تعيين‌كننده‌اي در خط مشي علمي و پژوهشي آينده‌ي آنها دارد.

اينك كه به ياري خداوند متعال با گذراندن مراحل آموزشي قصد تدوين و نگارش پايان‌نامه تحصيلي خود را داريد به شما توصيه مي‌شود، مطالب اين راهنما را به دقت مطالعه فرماييد. اين راهنما به شيوه ساده‌اي نگاشته شده و مي‌تواند شما را تا رسيدن به يك پايان‌نامه كامل همراهي كند. پايان‌نامه به عنوان بخشي از فعاليت‌هاي لازم براي اخذ درجه در رشته و مقطع تحصيلي مربوطه مي‌باشد، كه شامل شناسائي، طرح مسئله علمي، بيان فرضيه، هدف،‌ روش تحقيق، مراحل تحقيق،‌ بحث و نتيجه‌گيري است، لذا بايستي به طور منطقي و علمي نگاشته شود. يكي از دلائل تهيه اين راهنما ايجاد هماهنگي از نظر شكل ظاهري، نحوه تايپ، صحافي و صفحه‌پردازي پايان‌نامه‌ي تحصيلي دانشجويان دوره كارشناسي است، به منظور هماهنگي بيشتر و يكسان سازي پايان نامه ها ورساله هاي دانشجويان ، آئين نامه حاضر تنظيم شده و رعايت آن براي دانشجويان الزامي است.

پایان نامه تحصیلی یا پروژه را چگونه تدوین کنیم!

برای نوشتن یک پایان نامه یا پروژه تحصیلی در یک چهار چوب علمی محقق ناگزیر به رعایت اصولی است که هم نگارش مطلب برای وی آسانتر شود و هم مطالعه آن برای دیگران به سادگی امکان پذیر باشد این اصول سه گانه به شرح ذیل می باشند.

1) اصول تنظیم و تدوین مطلب

2) اصول نگارش و نوشتن مطلب

3) اصول تهیه فهرست منابع

اصول تنظیم و تدوین مطلب در پایان نامه ها :

معمولا یک پایان نامه تحصیلی به صورت زیر تنظیم می گردد:

1) صفحه عنوان

2) پیشگفتار و تشکر و قدر دانی

3) فهرست مطالب

4) فصل اول – طرح تحقیق

5) فصل دوم –پیشینه تاریخی تحقیق

6) فصل سوم _ روش تحقیق

7) فصل چهارم _ ارائه یافته های تحقیق و تجزیه و تحلیل آن

8) فصل پنجم _ خلاصه تحقیق و ارائه پیشنهادها

9) فهرست منابع و مآخذ

10) پیوست

1)عنوان تحقیق

عنوان تحقیق و صفحه اولین صفحه ای است که بیننده با آن واجه می شود و گاه روی جلد پایان نامه را در بر می گیرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتی به صورت ذیل است:

الف) عنوان پایان نامه

ب ) نام کامل استاد راهنما

ج ) نام کامل محقق یا محققین

د ) نام مرکز یا دانشگاهی که پایان نامه در آن تقدیم می گردد.

ذ ) نوع مدرک ( برای مثال : پایان نامه دوره کارشناسی ارشد صنایع دستی )

و ) تاریخ ارایه پایان نامه

2) پیشگفتار و تشکر و قدر دانی:

این بخش گر چه از ضروریات نیست ولی گاهی وجود آن لازم است که باشد و این قسمت می تواند شامل اطلاعات مختصر و مفیدی از هدف ، دامنه و وسعت تحقیق باشد که قبل از مطالعه کامل تحقیق به خواننده اطلاعاتی را در این باره خواهد داد و تصویر و برداشتی از کل تحقیق را برای خواننده روشن می کند . محقق می تواند در پایین پیشگفتار از فرد یا افراد با موسساتی که او را در انجام تحقیقش کمک و راهنمایی کرده اند ، سپا س گزاری کند.

3) فهرست مطالب:

فهرست مطلب که می تواند شامل یک یا چند صفحه باشد هدفی جز دادن دید و آگاهی از مطالب مندرج در پایان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگی ، مطلب دلخواه خود در پایان نامه را بیابد.

4)فصل اول _ کلیات تحقیق:

طرح تحقیق یکی از ارکان اساسی و اصلی پایان نامه است و محقق قبل از آنکه به انجام تحقیق مبادرت ورزد ، باید این فصل را تهیه و تنظیم نماید و به سرعت استاد راهنما و یا هر فرد دیگری که محقق قصد دارد نتایج تحقیق را به او گزارش دهد ، برساند .پس از تایید استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظیم شده در پی انجام تحقیق بر آید. مهمترین قسمت های طرح تحقیق عبارتند از:

4-1- عنوان تحقیق ؛ باید شناختی دقیق و روشن از حوزه ی موضوع تحقیق را عرضه دارد و خالی از هرگونه ابهام و پیچیدگی باشد.

4-2-مقدمه یا تاریخچه ای از موضوع تحقیق : در این قسمت مختصری از نظرات و تحقیقات مربوط به موضوع و یا مسایل و مشکلات حل نشده در این حوزه و همچنین توجه و علاقه جامعه به این موضوع اشاره می شود.

4-3-تعریف موضوع تحقیق : در این قسمت محقق موضوع مورد علاقه و یا نیاز احساس شده خود را در حوزه تحقیق بیان می دارد و عوامل موجود در موقیعت را تعریف و تعیین می کند.

4-4-هدف یا هدف های کلی و آرمانی تحقیق : این قسمت باید با جملات مثبت و کلی طرح شود و ازطولانی شدن مطالب پرهیز شود.

4-5-روش انجام تحقیق : در این قسمت پژوهشگر روش کاری خود را بیان می دارد و شیوه های گوناگونی را که در گرد آوری مطالب خود به کار برده ذکر می کند و همچنین اگر روش آماری خاصی را در تهیه و تدوین اطلاعات به کار برده آن شیوه را بیان می کندو بیان آن یکی از ملزومات است.

4-6-اهمیت و ارزش تحقیق : با توجه به تشابه این قسمت از طرح تحقیق با تعریف موضوع تحقیق که در آن محقق نیاز خود را در آگاهی به نتایج مطالعه عنوان می سازد ، در این قسمت منابع شخصی یا علمی که از خاتمه تحقیق به محقق دست می دهد ، بحث می شود.

4-7- محدودیت های تحقیق : محدودیت هایی که کنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و یا زیر اندازها و دیگر محدودیت هایی که کنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقیق و ...

4-8- تعرف واژه ها : در این قسمت محقق باید واژه هایی که ممکن است برای خواننده آشنا نباشد تعریف کند مثلا در منطقه ای گره، ایلمک و در منطقه ای دیگر خفت و در جای دیگر به واژه ای دیگر خوانده می شود محقق باید واژه های نا آشنا را در این بخش معنی کند.

4-9-خلاصه فصل ها: در این قسمت خلاصه ای اشاره وار از فصل های آتی آورده می شودتا خواننده بتواند تصویری واضح از دیگر قسمت های پایان نامه در ذهن خود ترسیم کند.

این مطالب می تواند اگر درست بیان شود فصل اول پر باری را برای تحقیق ما مهیا سازد!

5) پایه های نظری و پیشینه تحقیقاتی:

این فصل حاوی خلاصه ای از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقیق است این بخش از تحقیق یکی از ارکان اصلی و به تعبیری دیگر یکی از پایه های تحقیق می تواند باشد اگر محقق از پیشینه مطالعاتی تحقیق آگاهی داشته باشد به دنبال موضوعات تکراری نخواهد رفت و حتی می تواند با دلایل و برهان های ریشه دار و با پایه به نقد آثار گذشته بپردازد.

6)فصل سوم روش شناسی:

در این قسمت معمولا به تفصیل در باره مطالبی به قرار ذیل بحث می شود:

الف) روش تحقیق در این قسمت محقق به توضیح و توجیه روش تحقیقی خود می پردازد و انواع مختلف روش های تحقیقی ، هدف و موضوع پژوهشی خود ، مناسب دانسته است می پردازد.

ب) آزمودنی ها در این قسمت محقق به سوالاتی از قبیل:

1) آزمودنی ها شامل چه اشخاص یا آیتم هایی هستند ؟ برای مثال او می  گوید آزمودنی های ما فقط شامل گبه بود.

2) تعداد آزمودنی ها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتی می تواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه.

3) با توجه به موضوع و هدف آیا افراد یا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق باید با دلایل و برهان های قاطع این بخش را برای خواننده ثابت کند و  به قولی هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .

4) نوع گزینش و تقسیم آزمودنی ها به چه ترتیب صورت گرفته است ؟ محقق باید به این موضوع اشاره کند که موارد انتخاب شده به چه دلیل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جای گبه از گلیم استفاده نکرده و ...

5)آزمودنی ها از چه خصوصیات ویژه ای برخوردار هستند ؟ پژوهشگر باید به خوانندگان بگوید که خصوصیات آیتم های انتخابی چه بوده است که او آنها را انتخاب کرده است او باید ویژگی های انتخاب موضوعات مورد بحث خود را برای خواننده مشخص کند برای مثال بگوید چون می خواستیم نوع گره کاربردی در گبه ها را بررسی کنیم 500 نمونه گبه را انتخاب کردیم و یا ...

ج) روش جمع آوری اطلاعات : پژوهشگر پس از تعیین روش تحقیق باید روش جمع آوری اطلاعات را برای خواننده بیان کند که می تواند با استفاده از شیوه های مشاهده ، مصاحبه ، میدانی ، پرسشنامه ای وکتابخانه ای و یا حتی اینترنتی باشد.

د)متغیر های مستقل و وابسته : در این قسمت محقق به طور جدا گانه متغیر های متغیر های مستقل و وابسته را تعیین و تعریف می کند و با این کار هم مسیر مطالعه خود را مشخص می سازد و هم برای محقق دیگری این امکان را به وجود می آورد که در صورت تمایل ، بتواند در تحقیق مشابه همین متغیر ها را مورد بررسی قرار دهد.

ذ- روش اماری : در این بخش محقق باید از شیوه آماری بکار رفته در تحقیقش یاد کند و ضمن توصیف روش آماری استفاده شده در تحقیق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پیچیدگی فرمول ها و سطوح معنی دار به کار رفته در تحقیق را بیان دارد برخی از روشهای آماری که در کا رهای تحقیقاتی عبارتند از:

1) فراوانی و درصد

2) ضریب همبستگی

3) آزمون – تی

4) تحلیل واریانس

7- فصل چهارم – یافته ها و نتایج تحقیق :

این فصل در واقع هسته اصلی تحقیق است و احتمالا مشتمل بر بحث های کلامی ، جدول ها ، شکل ها ، نمودارها و نیز تجزیه و تحلیل اطلاعات است .

8- فصل پنجم – بحث و تفسیرنتایج :

این فصل شامل دو قسمت اصلی ، یکی خلاصه تحقیق و دیگری پیشنهادها ست .

الف- این بخش یکی از مشکل ترین بخش های پایان نامه است. یک خلاصه مناسب ترکیبی از دو نوع اطلاعات است:

1_ اطلاعات و یافته هایی که محقق از تحقیق جاری خویش به دست آورده است .

2_ اطلاعات و یافته هایی که محقق از طریق مطالعه تحقیقات و نوشته های دیگران جمع آوری کرده است و کلا در نوشتن پایان نامه ، رعایت نکات زیر حائز اهمیت است:

الف) ارائه یافته ها و نتایج برجسته به صورت منظم .

ب ) استفاده از یافته های تحقیق جازی برای تایید یا رد فرض های تحقیق

ج ) بکار گیری مطالب مندرج در فصل پیشینه تاریخی در رد یا تایید تحقیق (هرجا که لازم بود ).

پیشنهاد ها :

تحقیقاتی که در زمینه های مختلف از جمله فرش دستباف صورت می گیرد لزوما باید با پیشنهاد هایی همراه باشد که در بهینه سازی رنگرزی ، بافت ، طراحی و در نهایت به سازی تولید فرش انجامد.

این بخش که به ازائه راهکارها می پردازد خواهد توانست بخشی از موانع را متلاشی کند و برای مسئولان چراغ راهی باشد.

9- فهرست منابع و مآخذ:

در این قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبیل کتاب ها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله های چاپ شده و چاپ نشده را به ترتیب حروف الفبای نام فامیل و نویسنده و یا مترجم نوشته می شود.

10- پیوست :

شامل مطالب و مدارکی است که در درک و فهم خواننده از پایان نامه کمک چندانی نمی کند و می توان از پرسشنامه ها ، آزمون ها ، نامه های نوشته شده به افراد و موسسات و سایر وسایل جمع اوری اطلاعات نام برد.

فهرست منابع

صفحه فهرست منابع در انتهاي متن پايان‌نامه و قبل از پيوست‌ها، ارائه مي‌شود. دانشجويان بايستي با استفاده از روش حروف الفبا به شرح زير نسبت به تهيه فهرست منابع اقدام نمايند.

كتاب

نمونه الف) به ترتيب:

 نام خانوادگي نويسنده (به دنبال آن كاما، قرار مي‌گيرد)، نام يا حرف اول نام نويسنده، (در لاتين بعد از آن نقطه) سال انتشار اثر، در داخل پرانتز (بعد از پرانتز نقطه)، عنوان با حروف مورب (بعد از عنوان نقطه قرارمي گيرد)، محل نشر و ناشر (بين محل نشر و ناشر دو نقطه قرارمي گيرد).

نمونه‌هاي زير را ملاحظه فرماييد:

نمونه الف) طالقاني، محمد (1366). فرهنگ اصطلاحات حقوقي لاتيني. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه شهيد بهشتي.

Sample a) Miner, J. B. (1992). Industrial Organization of Psychology. New York: McGraw Hill, Inc.

نمونه ب) به ترتيب:

نام. نام خانوادگي، نام كتاب، شماره چاپ، نام ناشر، سال چاپ.

Sample b) J.E. Bailey, M. Bohnet, J. Brinker (Eds.), Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, 6th ed., Willey-VCH, Wienheim, 1998.

مقالـه

نمونه الف) به ترتيب:

نام خانوادگي نويسنده، نام يا حرف اول نام نويسنده، (در لاتين بعد از آن نقطه) سال انتشار اثر در داخل پرانتز (بعد از پرانتز نقطه)، عنوان ( با فونت ساده و بين گيومه) (قبل از گيومه نقطه) عنوان مجله (با فونت ساده و خط زير عنوان يا با فونت مورب) در ضمن شماره جلد مجله و صفحات (در مورد مقاله‌ي سمينار اين موارد لازم نيست)، در صورت لزوم محل نشر و ناشر (بين محل نشر و ناشر دو نقطه: و در پايان، نقطه قرار مي‌گيرد). نمونه‌هاي زير را ملاحظه کنيد:

نمونه الف) حقيقت، بهروز (1372). "نظام انتقال يا جذب تكنولوژي"، ج1، ص 16، در مجموعه مقالات دومين سمينار علم، تكنولوژي و توسعه، تهران: دانشگاه صنعتي امير كبير.

Sample a) Low, B. K. (1997). "Reliability analysis of  rock Wedges." Journal of Geotechnical and Geoenvironmental  Eng., Vol. 123, No. 6, pp. 498-505.

نمونه ب) به ترتيب:

نام. نام خانوادگي، نام مجله، شماره مجله، (سال چاپ)، صفحه.

Sample b) - J. M. Gnaim, R. A. Sheldon, Tetrahedron Lett. 45 (2004) 9397.

Sample b) - N. Narender, K.V.V.K.Mohan, P.Srinivasu, S.J. Kulkarni, K.V. Raghavan, Ind. J. Chem. B 43 (2004) 1335.

شيوه‌ي استناد به منابع اينترنتي: در استناد به منابع اينترنتي بايستي مواردي از قبيل: مؤلف، يا پديد آورنده اثر، عنوان مدرك ، عنوان مركز يا سازمان انتشار دهنده، تاريخ انتشار و آدرس سايت گنجانده شود. در ضمن چون هر لحظه ممكن است نشاني يك سايت تغيير كند ضروري است، تاريخ مشاهده نيز قيد شود. البته شيوه نامه‌هاي متعددي در ارتباط با استناد به منابع الكترونيكي تدوين شده مانند: NLM, MLA, APA. ضمناً براي استناد به كتاب و مجموعه مقالات اينترنتي طبق نمونه زير عمل شود.

كتاب و مجموعه مقالات اينترنتي:

نام خانوادگي ، نام مؤلف، عنوان كتاب، محل نشر: ناشر، تاريخ انتشار. تاريخ آخرين ويرايش (در صورت موجود بودن). نوع رسانه، نشاني دسترسي ، تاريخ مشاهده .

Rijsberjen, C. J. Van. "Information Retrieval". London: Butterworths. 1976. 17 Aug 1999. [Online]. . [12 Feb 2004]

- نگاره‌ها و جدول‌ها

 در صورت وجود داشتن، به ترتيب ارايه شده در متن.

- پيوست‌ها (در صورت وجود داشتن)

 نامه‌ها، نمونه‌ها و پرسشنامه‌ها، بررسي‌ها، مطالب مكمل، آمار و ارقام و غيره كه به نحوي مورد استفاده قرار گرفته‌اند، به صورت پيوست‌هاي جداگانه آورده مي‌شود و در صورتي كه داراي موضوع يا طبيعت مختلف باشند، دسته‌بندي شده و تحت عنوان پيوست يك،‌ دو و . . .  آورده مي‌شوند. اگر در موقع نگارش متن رساله لازم باشد كه به اين پيوست‌ها اشاره يا مراجعه شود،‌ درج شماره‌ي پيوست در داخل پرانتز الزامي است. آرايش صفحات پيوست‌ها همانند بقيه صفحات متن صورت مي‌گيرد.

توجه: در تدوين‌ و تايپ‌ صفحات‌ پايان‌نامه‌ از هيچ گونه‌ كادر تزييني‌ و تذهيب‌ استفاده‌ نگردد.

 تركيب ظاهري پايان‌نامه (امور فني)

يك پايان‌نامه خوب بايد داراي شكل و قطع مناسب و ظاهري آراسته باشد، نويسنده‌ي پايان‌نامه بايد در مواردي از قبيل: املاء و انشاء صحيح كلمات،‌ به كار بردن اصول و قواعد نگارش، ويرايش قبل از نگارش و . . .  توجه و دقت كافي مبذول دارد. لازم است دانشجويان از  Word 2003 و بالاتر براي تدوين پايان‌نامه استفاده كنند.

حاشيه‌ي صفحات

حواشي صفحات بايستي از سمت راست 4، و از بالا، سمت چپ و پايين هر كدام 3 سانيتمتر باشد. اين حاشيه‌ها در تمام صفحات پايان‌نامه به استثناي صفحه اول هر فصل، صفحه روي جلد انگليسي و چکيده انگليسي، رعايت مي‌شود. حاشيه‌هاي صفحه روي جلد انگليسي و چکيده انگليسي، 3 سانتيمتر در بالا، پايين و راست بوده حاشيه‌ي چپ 4 سانتيمتر است. بديهي است جهت دو صفحه‌ي روي جلد انگليسي و چکيده انگليسي به گونه‌اي خواهد بود که وقتي پايان‌نامه را از آخر باز مي‌کنيد، روي اين صفحات ديده شوند نه پشت آن‌ها.

- توجه: شماره‌ي فصل با حروف نوشته شود. (مثل فصل اول نه فصل1)

- تمامي نگاره‌ها و جدول‌ها بايد به ترتيب قرار گرفتن در هر فصل شماره‌گذاري شوند. براي نمونه براي جدول‌هاي فصل 2، جدول 2-1، جدول 2-2 و ... براي جدول‌هاي فصل 3، جدول 3-1، جدول 3-2 و ... ذکر مي‌شود. عنوان جدول‌ها در بالاي آن‌ها و عنوان نگاره‌ها در زير آن‌ها  با قلم Nazanin 12 Bold نوشته شود. اگر نگاره‌اي از مرجعي نقل شده باشد، لازم است مرجع آن در زير نگاره آورده شود.

- نگاره‌ها و جدول‌ها تا جايي که ممکن است داخل متن و در نزديک‌ترين فاصله به محلي که ذکر شده، آورده شوند.

- جدول‌هايي که در راستاي طولي کاغذ تنظيم مي‌شوند، بايد طوري قرار گيرند که متن بالاي آن‌ها در سمت عطف پايان‌نامه واقع شود و همچنين نگاره‌هايي که در راستاي طولي کاغذ تنظيم مي‌شوند، بايد طوري قرار گيرند که متن پايين آن‌ها در سمت لبه‌ي پايان‌نامه قرار گيرد. به عبارت دقيق‌تر، سمت چپ جدول‌ها و نگاره‌هاي طولي به طرف بالاي پايان‌نامه قرار مي‌گيرند.

- در هر فصل، معادله‌ها مانند جدول‌ها و نگاره‌ها به طور جداگانه و به ترتيبي که ظاهر مي‌شوند شماره‌گذاري گردند. (جلوي معادله تنها لازم است شماره‌گذاري انجام شود و اگر در متن به آن ارجاع داده شود از كلمه‌ي معادله استفاده شود) براي حالت‌هايي كه بيش از يك معادله وجود داشته باشد از كلمه "شماي" استفاده گردد و مانند نگاره‌ها و جدول‌ها شماره‌گذاري شود. همچنين براي ساختارهاي شيميايي به ترتيب ظهور در متن از فصل اول تا پايان پايان‌نامه شماره داده مي‌شود. در صورتي كه به ساختار شيميايي در متن اشاره‌اي نشود، شماره‌دهي لازم نيست.

- معادل انگليسي واژه‌هاي فارسي که براي نخستين بار به کار مي‌روند به صورت زيرنويس (تنها براي يک بار) در صفحه‌ي مربوط درج شود. (تا جايي که ممکن در متن پايان‌نامه از به کار بردن واژه‌هاي با الفباي انگليسي پرهيز شود). زيرنويس‌ها زير يک خط که به فاصله‌ي cm5/2 از لبه‌ي چپ کاغذ و حداقل cm3 از لبه‌ي پاييني و به طول مورد نياز رسم مي‌شود، نوشته مي‌شوند. (در هر صورت لازم است cm5/2 حاشيه‌ي پايين صفحه رعايت شود). زيرنويس‌ها در هر صفحه با گذاردن شماره‌ي 1، 2 و ... فارسي در گوشه‌ي بالاي آخرين کلمه در متن مشخص مي‌شوند. زيرنويس‌هاي انگليسي با قلم Times New Roman 10 مورب (ايتاليك) و زيرنويس‌هاي فارسي با قلم 10  Nazanin  مورب (ايتاليك) نوشته شوند. براي ايجاد زيرنويس، مکان‌نما را در جايي که مي‌خواهيم زيرنويس بگذاريم قرار داده از مسير Reference > Footnote Insert >  را انتخاب و از محل Numbering گزينه‌ي Restart each page را انتخاب و نهايتاً کليد Insert را کليک مي‌کنيم.

- لازم است در متن به کليه‌ي منابعي که مورد استفاده قرار مي‌گيرد اشاره شود. چنانچه در داخل متن از يک منبع مطلبي آورده شود، بلافاصله پس از پايان جمله کروشه‌اي باز شود و مرجع به ترتيب شماره در فهرست منابع و مآخذ ذکر گردد.

چند نكته تكميلي

-   اولين سطر هر بند (پاراگراف) با 5/0 سانتي متر تو رفتگي نسبت به كادر اصلي شروع مي‌شود، بجز بند شروع هر عنوان اصلي يا فرعي. براي ايجاد تورفتگي کافي است از منوي Format گزينه‌ي Paragraph را انتخاب نماييد.

 -  عنوان‌هاي فرعي از بند كادر اصلي بدون تورفتگي شروع مي‌شود.

-  نقل قول طولاني (بيش از سه سطر)، با كادري كه از هر دو طرف كادر اصلي به اندازه هشت حرف فاصله داشته باشد، تايپ مي‌شود و فاصله‌ي سطرهاي آن،‌ نصف فاصله سطرهاي معمولي خواهد بود و معمولاً به صورت مورب مشخص مي‌شود.

-  جدول‌ها و تصويرها در متن پايان‌نامه، هر كدام به طور جداگانه و به صورت مسلسل شماره‌گذاري مي‌شوند.

-  توصيه مي‌شود شماره‌گذاري عنوان‌هاي فرعي با دو يا چند عدد صحيح كه با خط تيره از هم جدا مي‌شوند، صورت پذيرد.

-  فاصله بالانويسي جدول تا سطر قبلي و زيرنويسي شكل تا سطر بعدي برابر 5/1 واحد در نظر گرفته مي‌شود.

-  جهت نمايش مراحل مختلف يك فرآيند يا آزمايش، شماره‌هاي مراحل در اول سطر درج شده، سپس يك خط تيره (-) و به دنبال آن متن درج مي‌گردد.

نحوه ارائه لوح فشرده و پايان‌نامه

پس از دفاع از پايان‌نامه و تصحيحات مورد نياز توسط استاد راهنما  لازم است دانشجو مراحل ذيل رابه ترتيب انجام دهد:

نوع اطلاعاتی که بايد بر روی لوح فشرده CD) ( ضبط گردد :

لوح فشرده شامل دو پوشه (folder) باشد:

            الف) پوشه‌ي پايان‌نامه که شامل: کل پايان‌نامه همراه با عکس‌ها، جدول‌ها، نمودارها و چکيده‌ها  در يک فايل  به دو صورت (pdf) و (word) هرکدام در فايل جداگانه. 

           ب )پوشه‌ي چکيده (abstract) که شامل4 فايل است: چکيده‌ي فارسي و چکيده‌ي انگليسی با فرمت word و pdf که هرکدام در فايل‌های جداگانه تهيه مي‌شوند.

2- لوح فشرده از رنگ روشن انتخاب و با ماژيک مشخصات دانشجو شامل:  نام ، نام خانوادگي ، رشته تحصيلي، مقطع تحصيلي، و عنوان پايان‌نامه بر روی آن  درج شده باشد.

3- جلد مانند سومين صفحه، عطف آن  زير و پشت جلد مانند صفحه‌ي ماقبل آخر زرکوبي مي‌شود.

الف )مشخصات ظاهري

1) كليه مطالب و مندرجات پايان نامه يا رساله مي بايست با برنامه Office 2003 word تايپ و حروفچيني شود.

2) ابعاد كاغذ مورد استفاده A4 (21*5/29) باشد .

3) جلد پايان نامه يا رساله از نوع گالينگور انتخاب و مندرجات روي آن بصورت زركوب چاپ شود ..

توجه: تمامی متن پایان نامه یا رساله باید با فونت 14B Lotus (لوتوس)تایپ شود.

ب ) شرح روي جلد

دانشجويان مي بايست با توجه به مقطع تحصيلي ( كارشناسي) ، رشته تحصيلي وگرايش مربوطه وهمچنين ساير مشخصات ((نام استاد راهنما، عنوان رساله يا پايان نامه ، نام نگارنده{دانشجو}وسال تحصيلي))،آرم مرکز صفحه روي جلد پايان نامه يا رساله خود را تنظيم و برروي جلد آن زركوب نمايند .

  1)آرم مرکز به طول cm 4 و عرض cm3 د ر بالاي جلد سمت چپ قرار گيرد بطوري كه فاصله لبه ابتدايي آن از بالای و سمت چپ جلد cm5/1 باشد .

  2) تمام مندرجات روي جلد نسبت به دوطرف چپ و راست آن بايد كاملا ً در وسط قرار گیرد.

ج) طرح روي جلد

شماره گذاری صفحات پایان نامه ( براساس روش تعیین شده سازمان مرکزی دانشکاه )

صفحه      شماره گذاری

بسم الله الرحمن الرحيم       الف

صفحه عنوان به زبان فارسی                 ب

صفحه عنوان به زبان انگلیسی              ج

سپاسگزاري             د

تقديم      هـ

فهرست مطالب      ادامه حروف ابجد

فهرست جداول ها ( در صورت نياز ) ادامه حروف ابجد

فهرست نمودار ها ( در صورت نياز )   ادامه حروف ابجد

فهرست شکل ها ( در صورت نياز )      ادامه حروف ابجد

فهرست نقشه ها ( در صورت نياز )       ادامه حروف ابجد

چکیده    1

مقدمه      ادامه اعداد فارسي

فصول پایان نامه    ادامه اعداد فارسي

نتيجه گيري و پيشنهادات      ادامه اعداد فارسي

پيوست ها              ادامه اعداد فارسي

فهرست منابع ( فارسي )       ادامه اعداد فارسي

فهرست منابع ( غیر فارسی )                 ادامه اعداد فارسي

فهرست نام ها        ادامه اعداد فارسي

حروف ابجد : ابجد ، هوز، حطی ، کلمن ، سعفض ، قرشت ، ثخذ ، ضظغ

اعداد فارسي : 1-2-3-4-5-6

اعداد رومی :I_ II_III_ IV_ V_ VI

متن چكيده در دوصفحه مي بايست تنظيم گردد و با فونت  12  لوتوس تایپ شود . فاصله تیتر «چکیده نسبت به بالای صفحه 8 سانتیمتر و در سمت راست صفحه می باشد که فاصله آن تا سمت راست کاغذ 5/3 سانتیمتر میباشد . یک سانتیمتر پائین تر از تیتر چکیده مطلب شروع شده که فاصله آن از سمت راست کاغذ 5/3 سانتیمتر و از سمت چپ کاغذ 2 سانتیمتر باشد . (چكيده فارسي براي رشته هاي زبانهاي خارجي در اولين صفحه سمت راست پايان نامه يا رساله قرار مي گيرد )

 تیتر «مقدمه» نسبت به بالای صفحه 5 سانتیمتر و در سمت راست صفحه نوشته شود و فاصله آن تا سمت راست صفحه 3 سانتیمتر و از سمت چپ صفحه 2 سانتینتر گذاشته شود .

شماره گذاری موضوع ها

موضوع های اصلی پایان نامه معمولاً چند« فصل » است. هرفصل نیز ممکن است به چند « بخش » تقسیم گردد .

صفحه اول هر فصل باید بلافاصله بعد از عنوان شروع شود . هر یک از بخش های هر فصل با دو یا چند شماره که با خط تیره از هم جدا شده اند ، مشخص می گردد . عدد سمت راست بیانگر شماره فصل و عدد سمت چپ شماره ترتیب بخش موردنطر است . در صورتی که هر بخش دارای زیر بخش باشد شماره هر زیر بخش در سمت چپ شماره مذکور قرار می گیرد . مثلاً 2-4-3 یعنی زیر بخش سوم از بخش چهارم فصل دوم.

3. شماره گذاری شکل ها ، جدول ها ، نمودارها و نقشه ها

شماره گذاری شکل ها ، جدول ها ، نمودارها و نقشه ها در هر فصل با دو شماره که با خط تیره از یکدیگر جدا شده اند ، مشخص می گردد . عدد سمت راست بیانگر شماره فصل و عدد سمت چپ شماره شکل ، جدول ، نمودار ، یا نقشه مورد نظر است . مثلاً دهمین شکل در فصل سوم به صورت (شکل 3-10 )نوشته می شود.

4. شماره گذاری پیوست ها

پیوست های پایان نامه با حروف الفبای فارسی نامگذاری می شوند . شکل ها و جدول های موجود در هر پیوست ، با توجه به پیوست مربوطه شماره گذاری خواهد شد . به عنوان مثال ، سومین جدول در پیوست «ب» ، به این صورت نوشته می شود ( جدول ب-3).

5. شماره گذاری روابط و فرمول ها

هر رابطه در متن پایان نامه ، با دو شماره که با خط فاصله از یکدیگر جدا می شوند ، مشخص می گردد.

عدد سمت راست بیانگر شماره فصل و عدد سمت چپ ، شماره رابطه مورد نظر است . مثلا هشتمین رابطه در فصل دوم به صورت (2-8) نوشته می شود.

 5. عنوان کتاب ، مقاله ، گزارش یا پایان نامه تحصیلی همراه با ذکر عنوان پایان نامه دوره کارشناسی ارشد یا رساله دکترا _این قسمت باید با حروف ایتالیک و سیاه حروفچینی شود ).

6. نام ناشر ، مجله ، سمینار یا موسسه علمی که مقاله در ان چاپ شده و یا نام دانشگاهی که پایان نامه در آن جا ارائه گردیده است .

7. شماره مجله یا شماره جلد کتاب

8. شماره صفحه هایی که مطلب مورد نظر از ان استخراج شده است ( در صورتی که کل منبع مورد نظر به عنوان مرجع مورد استفاده قرار گرفته باشد ، لزومی به ذکر شماره صفحه ها نیست .)

- توجه شود که مطالب فوق با علامت «ویرگول» از یکدیگر جدا شوند و در مورد حرف اول نام نویسنده بعد از علامت نقطه از علامت ویرگول استفاد می شود.

- در زمینه منابع غیر فارسی ، ضمن رعایت مرجع ، بر حسب حروف الفبای مربوطه دقت شود اگر مجله ای مورد استفاده قرار گرفته باشد ، در صورتی که نام مخفف شناخته شده ای برای آن وجود دارد، مورد استفاده قرار گیرد و در غیر این صورت ، نام کامل مجله قید گردد . همچنین سعی شود در هر رشته تحصیلی ، روش ارجاع دادن غیر فارسی متداول و استاندارد آن رشته تا حد امکان رعایت شود.

- در زمینه کتاب یا مقاله ، اثر ترجمه شده باشد ، ذکر نام مترجم ، پس از نام نویسنده ضرورت دارد ( برای آگاهی بیشتر به صفحات نمونه فهرست منابع فارسی و غیر فارسی مراجعه شود ).

ت. پیوست ها

برای پیوست ها و ضمایمی مانند : جدول ها ، نمودارها ، شکل ها و نقشه ها ( در صورتی که تعداد آنها زیاد باشد ) باید فهرست تهیه شود.

ارجاعات:

ذكر مأخذ براي سخنان مهم ونظريّات ويژه نقل شده در يك متن تحقيقي، الزامي است. نقل قول به دو صورت مستقيم و غيرمستقيم انجام مي‌گيرد:

نقل قول مستقيم از نظريه‌ي علمي يا دستاورد فكري كسي بايد داخل گيومه «...» بي‌كم و كاست و با نثر و انشاي خود او باشد.

در نقل قول غيرمستقيم نيازي به آوردن عين عبارت نويسنده اصلي نيست و به دليل طولاني‌بودن مطلب، خلاصه‌ي آن ذكر مي‌شود و حاصل عبارت نويسنده با انشاي دانشجو آورده مي‌شود و نيازي به گذاشتن آن داخل گيومه نيست. در هر دو صورت،ذكر مأخذ الزامي است.

نسبت دادن نظريّات و سخنان ديگران به خود، تجاوز به حقوق معنوي آن ها ست و به عنوان سرقت ادبي تلقي شده و پيگرد قانوني دارد. ارجاعات در پايان‌نامه‌هاي دانشكده ادبيات و علوم انساني، به شيوه‌ي علمي و جهاني آن بايد داخل متن نوشته شود. به اين ترتيب كه هرجا لازم است در متن نوشته مأخذ داده شود، كمانك باز مي‌كنيم و نام‌خانوادگي نويسنده، سال انتشار كتاب و پس از دو نقطه شماره صفحه‌ي مربوط را مي‌آوريم وكمانك را مي‌بنديم؛ مانند:(اسكولز، 1379: 107).براي منابع لاتين درمتن فارسي به همين شكل انجام مي‌گيرد:(Davenport, 1981: 92)

معادل اصطلاحات نيز ترجيحاً داخل متن آورده شود، مانند: پيشنهاده (Proposal) به دانشجويان توصيه مي‌شود از ارجاع دادن يا ارائه‌ي توضيحات در پاورقي يا پايان‌فصل خودداري كنند.

در ارجاعات به مأخذي براي بار دوم اگر بدون فاصله باشد، مي‌نويسيم: «همان» و بعد هم شماره‌ي صفحه مي‌آيد، مانند:

(مسكوب، 1384: 37)

(همان: 45)

در اين صورت لازم نيست كلمه «همان»، به صورت ايرانيك چاپ شود.

 اگر نويسنده‌اي در يك سال چندين اثر چاپ كرده است، بايد براي هر اثر حرفي اختصاري تعريف كرد (بر اساس ترتيب حروف الفبا) و آن را داخل كمانك پس از نام مؤلّف آورد. مثال:

در متن: (زرين‌كوب (آ)، 1375: 42)

در كتابنامه: زرين‌كوب، عبدالحسين(آ)، با كاروان حلّه، ...

در متن: (زرين‌كوب (ب)، 1375، 100)

در كتابنامه: زرين‌كوب، عبدالحسين(ب)، پله‌پله تا ملاقات خدا،‌...

 اگر كتاب ترجمه يا تصحيح باشد، نام مترجم يا مصحّح فقط در كتابنامه پس از نام كتاب مي‌آيد. به اين ترتيب كه پس از نام كتاب بلافاصله قبل از نام مترجم مي‌نويسيم: ترجمه‌ي ... و قبل از نام مصحّح مي‌نويسيم: به تصحيح...

در ارجاع به نسخ خطّي در داخل متن، بايد ابتدا نام نويسنده (در صورت مشخص كردن) پس از ويرگول (ن. خ.) مخفّف نسخه‌ي خطّي و پس از آن شماره ثبتي نسخ‌ي خطّي پس از دو نقطه (: ) شمارة صفحه و قسمت مربوط به جهت آن صفحه كه با «الف» و «ب» مشخص مي‌شود. مثلاً:

                          (خوانساري، ن.خ. شماره 11698:  1 الف)

و اگر نويسنده‌ي نسخه ناشناخته باشد، به اين شكل عمل مي‌شود:

                          (ن.خ. شماره 62: 1ب ـ 2 الف)

تايپ و صفحه‌آرايي:

پايان‌نامه بايد روي كاغذ 4A و با استفاده از برنامه‌ي word در صفحه‌ي 24 سطري تايپ شود. كاغذ پايان‌نامه بايد يكدست و از جنس كاغذ تحرير 70 گرمي باشد. لازم است از كاربرد تزيين و تفنّن در اطراف سطور خودداري شود. حروف متن نه درشت و نه ريز انتخاب شود. 14 لوتوس براي متن و عناوين با حروف سياه، بسته به مورد، از 14 تا 18 لوتوس مناسب است.

محدوده‌ي خطوط بايد معمولي و در همه صفحات به طور يكسان رعايت شود. فاصله‌ي سطور تا لبه‌ي بالايي و پاييني كاغذ و طرف چپ 3 و از سمت راست 5/3 سانتي‌متر اختيار شود. اين محدوديت در مورد صفحات جدول ها و نمودارها هم بايد رعايت گردد تا هنگام صحافي مشكلي ايجاد نشود.

عنوان‌ها / تيترهاي اصلي بايد با حروف بزرگتر و سياه چاپ شود. براي عنوان‌هاي فرعي مي‌توان از حروف سياه كوچكتر استفاده كرد.

مقدّمه و فصل‌ها بايد بند ـ بند (پاراگراف بندي) باشد تا مطالعه‌ي آن به  سهولت انجام گيرد. سطر اول هر بند با نيم‌سانتي‌متر تورفتگي آغاز مي‌شود. صفحه‌ي آغاز هر فصل / بخش بايد از سطر پنجم شروع شود. در تنظيم مطالب، علاوه بر پاراگراف‌بندي بايد از نقطه‌گذاري صحيح در حدّ اعتدال استفاده كرد، زيرا نقطه‌گذاري دقيق به فهم بهتر متن و در نتيجه ابلاغ روشنتر معنا به خواننده كمك مي‌كند.

(رنگ جلد پايان نامه كارشناسي زرشكي مي باشد.)

[ سه شنبه 1387/02/17 ] [ 8:11 ] [ صالحی ]
درباره وبلاگ